20 lipca zamknięto pięć kąpielisk w północnej Polsce z powodu zakwitu sinic.
W Serwisie Kąpieliskowym Głównego Inspektoratu Sanitarnego widać, że wyłączono 15 kąpielisk w tej części Polski.
Ze względu na zakwit sinic zamknięto:
- cztery kąpieliska w woj. pomorskim: trzy w Gdańsku Brzeźnie oraz nad jeziorem Gałęźnym w Kościerzynie
- jedno w woj. zachodniopomorskim w Trzebieży nad Zalewem Szczecińskim.
Ze względu na wysokie fale i prądy wsteczne zamknięto:
- dziewięć kąpielisk w woj. zachodniopomorskim, tj. w Dąbkach (4 kąpieliska), Bobolinie (2), Kopaniu i Wicie (2)
- jedno w woj. pomorskim w Dębinie.
SINICE
Sinice (cyjanofity, cyjanobakterie, cyjanoprokariota, Cyanobacteria) to jedne z najstarszych organizmów występujących na Ziemi. Można je spotkać prawie w każdym środowisku, ponieważ są odporne na długotrwałe susze oraz bardzo wysokie temperatury, a nawet wysoką kwasowość podłoża. Dzięki zawartości chlorofilu mają zieloną barwę.
Dawniej uważano je za rośliny, z czasem jednak te jednokomórkowce zostały sklasyfikowane jako bakterie.
Najdogodniejsze warunki do rozwoju sinic w morzu stwarzają:
- słona woda,
- wysoka temperatura wody,
- zanieczyszczenie wody nawozami z pól i ściekami.
Zakwit sinic ogranicza ilość tlenu i światła docierającego do głębszych warstw zbiorników wodnych, powodując tym samym obumieranie żyjących tam organizmów – i stąd bierze się brzydki wygląd i zapach wody.
O zakwicie sinic w wodzie świadczą dwie rzeczy:
- nieprzyjemny zapach wody,
- gęste kożuchy sinicowe formujące się na powierzchni wody.
Toksyny sinicowe zazwyczaj występują w silnie zanieczyszczonych wodach mórz czy jezior i zbiornikach zaporowych o wysokim stopniu eutrofizacji, czyli przeżyźnienia.
Podczas kąpieli w tego typu zbiornikach wodnych wzrasta ryzyko zatrucia sinicami, którego objawami może być łagodne zatrucie pokarmowe lub poważniejsze w skutkach porażenie mięśni, które prowadzi do niewydolności oddechowej.
Rodzaje toksyn sinicowych:
- hepatotoksyny, czyli substancje wywierające działanie toksyczne na wątrobę – ich celem jest uszkodzenie komórek wątroby, chodź odnotowuje się także szkodliwe działanie na nerki, do tego typu toksyn należą: mikrocystyny, nodularyna i cylindrospermopsyna
- neurotoksyny to rodzaj toksyn działających na układ nerwowy – powodują one porażenie mięśni, a następnie uduszenie wskutek niewydolności oddechowej: anatoksyna-a, anatoksyna-a(s), saksytoksyna;
- dermatotoksyny produkują związki działające toksycznie na skórę, które powodują:
- swędzenie skóry,
- pieczenie,
- obrzęk,
- rumień;
- wysypka grudkowa lub pęcherzowa,
- pokrzywka,
- zapalenie spojówek pojawiają się po kilku godzinach od kontaktu z wodą zawierającą następujące toksyny: lynbgyatoksynę-a, aplysiatoksynę, debromoaplysiatoksynę.
Jak uchronić się przed negatywnymi skutkami zakwitu?
- unikać kontaktu z kożuchem sinicowym i wodą o zmienionej barwie i nieprzyjemnym zapachu,
- nie poić nią zwierząt domowych
- nie używać jej do podlewania warzyw
Ostrzeżenie!!!
U osób, które napiły się wody z zakwitem lub pływały w kożuchach glonów, mogą pojawić się następujące dolegliwości:
- wysypka na skórze,
- swędzenie i łzawienie oczu,
- wymioty,
- biegunka,
- gorączka,
- bóle mięśni i stawów
Dolegliwości te mogą wystąpić bezpośrednio lub kilka dni po kąpieli w wodzie, gdzie był toksyczny zakwit sinic. Od dłuższego czasu nie odnotowano przypadków śmiertelnych wśród ludzi, jednakże w kilku sytuacjach zachorowania były bardzo poważne. Chociaż zakwity sinic nie zawsze są niebezpieczne, ostrożność nakazuje by unikać kontaktu z kożuchem sinicowym i wodą o zmienionej barwie.
Spośród hepatotoksyn, związków działających toksycznie na komórki wątroby, wyróżniamy mikrocystyny oraz nodularyny. Niewielkie dawki hepatotoksyn w wodzie pitnej wywołują u ludzi przejściowe zaburzenia żołądkowe, jelitowe, wątrobowe, wysypkę, gorączkę, wymioty, biegunkę, ostre uszkodzenie wątroby, przyspieszają rozwój guzów nowotworowych. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że systematyczne przyjmowanie niewielkich dawek toksyn prowadzi do chronicznych zaburzeń funkcjonowania układu pokarmowego i wątroby. Przy silnym zatruciu mogą wystąpić wewnętrzne krwotoki, niewydolność wątroby, co może prowadzić do śmierci organizmu. Hepatotoksyny są substancjami stabilnymi w wysokiej temperaturze, zatem gotowanie wody nie powoduje ich rozpadu. Bardzo wolno ulegają dekompozycji w wodzie. Są bardzo stabilne zarówno w środowisku kwaśnym, jak i zasadowym, tak więc soki żołądkowe oraz żadne enzymy trawienne nie są w stanie ich rozłożyć.
Neurotoksyny sinicowe odpowiedzialne są za zaburzenia funkcjonowania układu nerwowo-mięśniowego. W krótkim czasie po zatruciu występują objawy w postaci drżenia mięśni, zachwiania równowagi oraz dolegliwości brzuszne. Atak na mięśnie oddechowe powoduje konwulsje (na skutek niedotlenienia mózgu) i może doprowadzić do śmierci (często w zaledwie kilku minut) następuje poprzez uduszenie w wyniku uszkodzenia mięśni oddechowych.
Dermatotoksyny, do których zalicza się debromoaplysiatoksynę lyngbyatoksynę oraz aplysiatoksynę syntetyzowane przez sinice z rodzaju Lyngbya, Schizothrix i Oscillatoria, są przyczyną chorób skórnych. Objawy w postaci swędzenia skóry, pieczenia, obrzęku czy zaczerwienienia pojawiają się po kilku godzinach od kąpieli w wodzie zawierającej te toksyny.
