Komisja wzywana do zaproponowania ogólnounijnych przepisów dotyczących gwałtu opartych na zasadzie zgody
-
Milczenie, brak oporu lub wcześniejsza relacja nie mogą oznaczać zgody
-
Posłowie wzywają do podejścia skoncentrowanego na ofierze, obejmującego specjalistyczne wsparcie, szkolenia i środki zapobiegawcze
Parlament chce, aby Komisja zaproponowała przepisy ustanawiające wspólną definicję gwałtu opartą na swobodnie wyrażonej, świadomej i odwołalnej zgodzie.
W sprawozdaniu przyjętym we wtorek 447 głosami za, 160 przeciw i przy 43 wstrzymujących się posłowie wzywają państwa członkowskie, które nadal stosują definicje gwałtu oparte na przymusie lub przemocy, do dostosowania swoich przepisów do standardów międzynarodowych (w tym Konwencji stambulskiej, ratyfikowanej przez UE w 2023 roku). Domagają się również zapewnienia odpowiedniego wsparcia i ochrony ofiarom i osobom, które przeżyły przemoc w całej UE. Parlament stwierdza, że milczenie, brak oporu, brak słowa „nie”, wcześniejsza zgoda, przeszłe zachowania seksualne ani żadna obecna lub poprzednia relacja nie mogą być interpretowane jako zgoda.
Nowe ramy prawne
Posłowie twierdzą, że zgoda musi być oceniana w kontekście, w tym w przypadkach obejmujących przemoc, groźby, nadużycie władzy, strach, zastraszenie, utratę przytomności, odurzenie, submisję chemiczną, sen, chorobę, niepełnosprawność lub bezbronność. Argumentują, że reakcje traumatyczne (takie jak reakcja „zamrożenia” lub „zjednywania”) muszą znaleźć odzwierciedlenie w przepisach i praktyce sądowej, oraz ponownie wzywają do dodania przemocy ze względu na płeć do katalogu przestępstw uznawanych przez UE.
Podejście skoncentrowane na ofierze
Tylko przepisy dotyczące gwałtu oparte na zasadzie zgody mogą zapewnić dostęp do wymiaru sprawiedliwości — stwierdza Parlament. Posłowie twierdzą, że UE potrzebuje intersakcjonalnego podejścia skoncentrowanego na ofierze, obejmującego zapewnienie natychmiastowej opieki medycznej, opieki w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, bezpiecznej i legalnej aborcji, opieki traumatologicznej, wsparcia psychologicznego i pomocy prawnej. Chcą również bezpłatnych specjalistycznych usług wsparcia, w tym całodobowych centrów kryzysowych oferujących pomoc medyczną, psychologiczną i prawną.
Szkolenia, edukacja i świadomość
Sprawozdanie wzywa do regularnych i dostosowanych obowiązkowych szkoleń dla specjalistów mogących mieć kontakt z ofiarami gwałtu, w tym funkcjonariuszy organów ścigania, sędziów, prokuratorów, prawników, pracowników służby zdrowia i pracowników pierwszego kontaktu. Posłowie chcą, aby Komisja przedstawiła w 2026 roku wytyczne UE dotyczące kompleksowej edukacji w zakresie seksualności i relacji, a także ogólnounijne kampanie informacyjne na temat zgody, relacji, integralności seksualnej i autonomii cielesnej oraz działania przeciwko mitom na temat gwałtu, treściom antygenderowym i propagandzie incelskiej w internecie.
Cytaty
Sprawozdawczyni Komisji Wolności Obywatelskich Evin Incir(S&D, SE) powiedziała: „To zarówno z moralnego jak i prawnego punktu widzenia niedopuszczalne, że kobiety nie są chronione przepisami opartymi na zasadzie »tylko »tak« oznacza »tak«« w całej UE. Od lat domagamy się wspólnej europejskiej definicji gwałtu i chociaż Rada zapobiegła temu w poprzedniej kadencji w ramach dyrektywy w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet, coraz więcej rządów dostrzega potrzebę takiego podejścia – od 2023 r. Francja, Finlandia, Luksemburg i Holandia wprowadziły przepisy oparte na zasadzie zgody. Mamy dobrą passę: nadszedł czas, aby ustanowić wspólną europejską definicję gwałtu opartą na braku dobrowolnej i odwołalnej zgody.”
Sprawozdawczyni Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia Joanna Scheuring-Wielgus (S&D, PL) powiedziała: „Co trzecia kobieta w UE doświadczyła przemocy ze względu na płeć. Co dwudziesta padła ofiarą gwałtu. Dzięki odważnym kobietom, takim jak Gisèle Pelicot, coraz częściej słychać głosy wzywające do działania. Wiemy jednak, że w naszych społecznościach są niezliczone ofiary, z których wiele nigdy nie doczeka się sprawiedliwości. Parlament opowiada się za sprawiedliwością, wzywając Komisję do przedstawienia wniosku legislacyjnego, abyśmy mogli aktywnie poprawić sytuację kobiet, wychodząc poza przestarzałe przepisy i gwarantując ten sam poziom ochrony w całej UE”.
