2 maja zajmuje szczególne miejsce w polskim kalendarzu.
Ustanowiony przez Sejm jako Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej oraz Dzień Polonii i Polaków za Granicą, stanowi wyraz szacunku dla symboli narodowych oraz uznania dla więzi łączących Polskę z jej obywatelami i rodakami rozsianymi po całym świecie. Z okazji święta polskiej flagi, a także dla uczczenia Święta Narodowego Trzeciego Maja gmach Sejmu po zmroku podświetlony jest na biało-czerwono.
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej – biało-czerwona – jest jednym z najważniejszych znaków naszej tożsamości narodowej. Towarzyszyła Polakom w chwilach chwały i próby, była świadectwem trwania państwowości oraz wyrazem dążeń do wolności i niepodległości. Dzień Flagi to okazja do przypomnienia jej znaczenia, a także do umacniania postaw szacunku wobec symboli państwowych, które jednoczą wspólnotę obywateli.
Symbolika polskich barw narodowych sięga czasów rządów dynastii Piastów i jest związana z polskim herbem – białym orłem na czerwonym tle. Orzeł pojawiał się na monetach już za panowania Bolesława Chrobrego. Kolory chorągwi polskiej nie były przypadkowe: biel symbolizowała duchową czystość i szlachetność, a czerwień – ogień i krew. Biel i czerwień korespondowała także z herbem Wielkiego Księstwa Litewskiego.
Biało-czerwonego zestawienia barw po raz pierwszy użyto jako symbolu Polski w 1792 r., w pierwszą rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Formalne przyjęcie bieli i czerwieni jako barw narodowych miało miejsce w 1831 r. przez Sejm Królestwa Polskiego. Wzór flagi, dwa poziome pasy – biały na górze i czerwony na dole – został oficjalnie zatwierdzony przez Sejm w 1919 r., tuż po odzyskaniu niepodległości przez Polskę. W czasie II wojny światowej, gdy za samo posiadanie barw narodowych groziła kara śmierci, polska flaga była ukrywana w domach niczym najświętsza relikwia, przypominając o ciągłości państwa, którego agresorzy nie zdołali złamać. Od biało-czerwonych opasek powstańców w zrujnowanej Warszawie, po flagę dumnie powiewającą na Monte Cassino – nasze barwy narodowe wyznaczały szlak bojowy polskiego żołnierza na wszystkich frontach świata oraz pokrzepiały serca umęczonej przez okupantów ludności cywilnej. W PRL za wywieszenie flagi poza świętami groziła grzywna, co miało na celu niedopuszczenie do demonstracji i protestów pod barwami narodowymi przeciwko ówczesnej władzy.
Na mocy ustawy z 20 lutego 2004 r. używanie flagi narodowej stało się możliwe nie tylko w czasie świąt państwowych i w określonych przepisami okazjach, ale w każdej sytuacji przy zachowaniu należytej czci i szacunku, także przez osoby prywatne. Za przyjęciem ustawy przemawiały także argumenty takie jak odnowienie tradycji poszanowania flagi i godła, patriotyczne wychowanie młodzieży, czy umożliwienie Polakom wyrażania dumy ze swojej flagi jak obywatele innych krajów.
Dzień Polonii i Polaków za Granicą
Równocześnie 2 maja obchodzimy Dzień Polonii i Polaków za Granicą, poświęcony milionom naszych rodaków żyjących poza granicami kraju. Ich zaangażowanie oraz przywiązanie do polskiej kultury i tradycji stanowią istotną część dziedzictwa narodowego. W tym dniu wyrażamy wdzięczność za pielęgnowanie polskości, języka i obyczajów oraz za budowanie dobrego imienia Polski na świecie. Historycznie dzień ten stanowi nawiązanie do przedwojennej tradycji obchodzenia Tygodnia Opieki nad Rodakami na Obczyźnie, którego organizacją zajmowały się krajowe organizacje sprawujące opiekę nad emigracją polską. „Wielowiekowy dorobek i wkład Polonii i Polaków za granicą w odzyskanie przez Polskę niepodległości, wierność i przywiązanie do polskości oraz pomoc Krajowi w najtrudniejszych momentach, w celu potwierdzenia więzi z Macierzą i jedności wszystkich Polaków, tak mieszkających w Kraju, jak i żyjących poza nim” Sejm uhonorował ustawą z 20 marca 2002 r., wniesioną z inicjatywy Senatu, która stanowiła odpowiedź na apel uczestników II Zjazdu Polonii i Polaków z Zagranicy w Pułtusku, który odbył się w 2001 r.
Oba święta – Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej oraz Dzień Polonii i Polaków za Granicą – łączy idea wspólnoty opartej na wartościach, historii i symbolach, które przekraczają granice geograficzne. To także czas refleksji nad odpowiedzialnością za przyszłość ojczyzny oraz za przekazywanie kolejnym pokoleniom szacunku dla tradycji i dziedzictwa narodowego.
Zachęcamy wszystkich obywateli do godnego uczczenia tego dnia poprzez wywieszenie flagi państwowej, udział w wydarzeniach okolicznościowych oraz refleksję nad znaczeniem polskiej tożsamości. Niech biało-czerwona flaga będzie widocznym znakiem naszej jedności, a myśl o Polonii i Polakach za granicą – świadectwem trwałości więzi, które łączą nas niezależnie od miejsca zamieszkania.
Niech 2 maja będzie dniem dumy z narodowych barw oraz dniem solidarności z Polakami na całym świecie!
