O wzmocnieniu bezpieczeństwa wschodniej flanki NATO, rosyjskiej agresji na Ukrainę oraz zbliżającym się szczycie Sojuszu Północnoatlantyckiego w Hadze dyskutowali liderzy Bukaresztańskiej Dziewiątki i Państw Nordyckich, w tym prezydent Andrzej Duda.
Prezydent Litwy Gitanas Nausėda gościł w Wilnie liderów krajów bałtyckich: Litwy, Łotwy i Estonii, nordyckich: Szwecji, Finlandii, Danii, Norwegii i Islandii, a także Bukaresztańskiej Dziewiątki, czyli inicjatywy łączącej państwa wschodniej flanki NATO. Poza krajami bałtyckimi i Polską były to: Czechy, Słowacja, Węgry, Rumunia i Bułgaria.
Ostatnio zgłaszana propozycja przez Sekretarza Generalnego NATO Marka Rutte zakłada, by na obronność było przeznaczane 3,5 proc. PKB przez kraje NATO oraz 1,5 proc. PKB na rozwój przemysłowy i rozwój badań, zmierzający w kierunku umacniania bezpieczeństwa i obronności. – W sumie prawie 5 proc. Jeżeli taka decyzja byłaby podjęta, to byłbym z tego bardzo zadowolony – stwierdził prezydent RP.
Przypomniał, że obecnie Polska wydaje 4,7 proc. swojego PKB „po to, by wzmocnić swój potencjał odstraszania i byśmy nie zostali zaatakowani jako państwo członkowskie Sojuszu Północnoatlantyckiego”.
Sesja otwierająca Szczyt Państw Bukaresztańskiej Dziewiątki i Państw Nordyckich rozpoczęła się przed południem w wileńskim pałacu Wielkich Książąt Litewskich. Następnie liderzy wzięli udział w sesji plenarnej „Przygotowanie do Szczytu NATO w Hadze”.
Na marginesie szczytu Duda rozmawiał z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim.
Prezydent RP zwrócił szczególną uwagę na udział w szczycie prezydenta Ukrainy oraz Sekretarza Generalnego NATO, a także przedstawicieli państw nordyckich. – To ważny krok w kierunku budowania zintegrowanej północno–wschodniej przestrzeni bezpieczeństwa NATO – powiedział.
Dyskutowano też o wzmocnieniu relacji transatlantyckich i strategicznego sojuszu z USA. – Wśród naszych partnerów w regionie panuje powszechne zrozumienie, że Europa musi wziąć większą odpowiedzialność za własne bezpieczeństwo – ocenił Andrzej Duda.
Podziękował też za współpracę w ramach Bukaresztańskiej Dziewiątki przez okres jego prezydentury i podkreślił, jak ważny jest to format dla państw członkowskich. – Współtworzenie, a później współrozwijanie tego formatu było jednym z najważniejszych i najcenniejszych aspektów mojej prezydentury. Przez ostatnie dziesięć lat B9 było skutecznym narzędziem wzmacniającym głos państw wschodniej flanki NATO – dodał.
Litwa. Rozmowy polityczne Dudy
Drugiego dnia wizyty na Litwie, Duda w Pałacu Tyszkiewiczów w Połądze spotkał się z prezydentem Gitanasem Nausėdą. Tematem rozmowy liderów była współpraca polsko–litewska oraz kwestie bezpieczeństwa w kontekście zbliżającego się szczytu NATO w Hadze. Pierwsze Damy: Agata Kornahuser–Duda i Diana Nausėdienė realizowały program odrębny.
Andrzej Duda, podsumowując ostatnie lata współpracy podkreślił, że był to dla niego zaszczyt i przyjemność móc współpracować z prezydentem Gitanasem Nausėdą na rzecz „dobra naszych państw i narodów, a także bezpieczeństwa naszej części Europy i w gruncie rzeczy również bezpieczeństwa światowego”.
– Dziękuję Panie Prezydencie, bo uważam, że realizowaliśmy to z godnością, klasą, a przede wszystkim bardzo umiejętnie. I dzisiaj przynosi to naprawdę dobre skutki – mówił.
Zwrócił uwagę, że to już trzecie spotkanie przywódców Polski i Litwy na przestrzeni miesiąca, co jest dowodem na bardzo dobrą jakość tych relacji. – Dziękuję za wszystkie Pana wizyty w Polsce – dodał.
Przypomniał o ostatnim spotkaniu na Przesmyku Suwalskim, gdzie z Gitanasem Nausėdą wspólnie obserwowali przebieg międzynarodowych ćwiczeń DZIELNY DZIK–2. – Mogliśmy obserwować ćwiczenia naszych żołnierzy, ale także to, jak współpracują z naszymi sojusznikami, przede wszystkim ze Stanów Zjednoczonych – mówił prezydent RP.
Wyraził przy tym nadzieję na kontynuowanie tych dobrych sąsiedzkich relacji w przyszłości, gdy najwyższy urząd w Polsce obejmie prezydent elekt Karol Nawrocki.
Andrzej Duda przypomniał, że w czasie jego prezydentury odbywało się wiele ważnych rocznic, które upamiętnił razem z prezydentem Litwy. – Dziękuję za wszystkie ważne wydarzenia pomiędzy Polską a Litwą, które umiejętnie podkreślaliśmy, a które w moim przekonaniu budują [nasze] relacje w najlepszym tego słowa znaczeniu – mówił.
Wskazał m.in. na obchody 610. rocznicy bitwy pod Grunwaldem, 230. rocznicy Konstytucji 3 Maja, czy uroczysty pochówek Powstańców Styczniowych, które były „ważne w warstwie symbolicznej pokazujące najwyższe wartości współpracy pomiędzy naszymi narodami, a dziś pomiędzy naszymi państwami”.
– Dziękuję za niezwykle wzruszającą dla mnie uroczystość pochówku Powstańców Styczniowych tutaj, w Wilnie. Panie Prezydencie muszę przypomnieć, że miałem łzy w oczach w zasadzie przez cały nasz marsz przez Wilno aż do Kaplicy na cmentarzu na Rossie; gdzie zostały złożone szczątki Powstańców Styczniowych – naszych wspólnych bohaterów walki z carskim, rosyjskim najeźdźcą – wspominał.
Rano w Wilnie Andrzej Duda rozmawiał z premierem Gintautasem Paluckasem o sytuacji Polaków na Litwie, współpracy gospodarczej naszych państw oraz połączeniach infrastrukturalnych.
Spotkanie ze społecznością polską na Litwie
Prezydent Andrzej Duda podczas wizyty w Wilnie odbył spotkanie ze społecznością polską zamieszkującą Republikę Litewską.
Podczas wystąpienia prezydent RP podziękował za każdorazowe przyjęcie w trakcie wizyt w Republice Litewskiej oraz za obecność podczas złożenia wieńców na Cmentarzu na Starej Rossie. – To było dla mnie ogromnie ważne, że mogłem być w tym miejscu – tak bardzo istotnym dla naszej historii i dla naszej narodowej pamięci – powiedział.
– Dziękuję za to ogromnie. Za życzliwość, za wizyty także u nas w Warszawie – dodał.
– Dziękuję bardzo, że zawsze mi Państwo w tych miejscach towarzyszycie. Że nigdy tam, jako prezydent RP kiedy przychodziłem na groby naszych rodaków […] nie byłem sam – powiedział Andrzej Duda.
Prezydent podziękował za działania polaków zamieszkujących Litwę na rzecz ojczyzny. – Dziękuję za to, co czyniliście Państwo i czynicie dla polskości, która jest tak istotna. Za kształcenie dzieci, za wychowanie dzieci w duchu polskości, w duchu pamięci o przodkach, o ich pochodzeniu i o wszystkim co ważne – podkreślił.
– O modlitwie po polsku, o polskiej mowie i polskiej historii. O tym wszystkim, co tak bardzo jest dla nas istotne i co buduje nas także jako narodową wspólnotę. Ogromnie za to dziękuję – powiedział Duda.
Prezydent podkreślił również bardzo dobre stosunki polsko–litewskie, wyrażając nadzieję na dalsze utrzymanie ich na „najwyższym możliwym, braterskim i przyjacielskim poziomie”.