Międzynarodowy Dzień Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego obchodzony jest 17 października w rocznicę uchwalenia Konwencji UNESCO w sprawie jego ochrony.
W tym dniu pięciolecie działalności świętuje, powołany przez Prezydenta Warszawy, zespół ekspertów, który określa i identyfikuje elementy niematerialnego dziedzictwa kulturowego stolicy.
Fenomen Warszawy: dziedzictwo, które żyje!
W przeddzień święta niematerialnego dziedzictwa, 16 października o godz. 18.00, w Muzeum Warszawy odbyło się spotkanie poświęcone żywemu dziedzictwu stolicy: warszawskim tradycjom, zwyczajom, obyczajom, które łączą pokolenia, stanowią o tożsamości warszawskich dzielnic, sprawiają, że w Warszawie czujemy się jak „u siebie”.
Niematerialne dziedzictwo to skarb
Warszawa to nie tylko architektura, domy czy ulice. O jej niepowtarzalności stanowi również to, co składa się na kulturową i duchową tkankę miasta. Niematerialne dziedzictwo kulturowe oznacza praktyki, wyobrażenia, przekazy, wiedzę i umiejętności, jak również związane z nimi instrumenty, przedmioty, artefakty i przestrzeń kulturową, które wspólnoty, grupy i w niektórych przypadkach jednostki, uznają za część swojego dziedzictwa.
Zespół rekomenduje prezydentowi rozwiązania, zapewniające realizację celów Konwencji UNESCO z 2003 r. dotyczących ochrony i identyfikacji elementów niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Tworzą go: Hanna Schreiber – przewodnicząca, Paweł Jaskanis, Artur Jóźwik, Ewa Klekot, Weronika Komorowska, Michał Krasucki, Katarzyna Kuzko-Zwierz, Jacek Leociak, Jerzy Majewski, Jan Młynarski, Małgorzata Naimska, Agnieszka Wyrwał.
Pierwszym efektem prac zespołu był opublikowany w 2021 roku raport „Niematerialna Warszawa: Tradycje, zwyczaje, praktyki we współmieście”, który zainicjował szerszą dyskusję wokół niematerialnego dziedzictwa Warszawy. W ciągu pięciu lat działania Zespołu powstał także filmowy cykl „Niematerialna Warszawa” realizowany na zlecenie miasta przez Dom Spotkań z Historią.
W kolejnych odcinkach mieszkańcy mogą poznać bliżej historie o warszawskim tangu, kweście na Powązkach, stołecznej gastronomii, Godzinie „W” czy szewcu z Chmielnej. Obecnie powstają filmy o Wielkiej Warszawskiej i Koncertach Chopinowskich w Łazienkach.
Warszawa inspiruje Kraków
Na wzór działania zespołu warszawskiego w 2023 roku powołano zespół w Krakowie. Po raz pierwszy eksperci z Krakowa i Warszawy spotkali się w stolicy w maju 2024. Tematem wspólnych obrad była sytuacja tradycyjnego rzemiosła i rzemieślników w obu miastach. W ramach rewizyty w Krakowie w kwietniu 2025 poruszono m.in. kwestie rozwoju programu ulg czynszowych dla rzemieślników w lokalach miejskich, organizację profilowanych postępowań na przeznaczenie lokali na konkretną działalność związaną z niematerialnym dziedzictwem czy narzędzia bezpośredniego wspierania miejsc wpisujących się w historyczny krajobraz poprzez działania komunikacyjne.
