Pokojową Nagrodę Nobla za rok 2025 otrzymuje odważna i oddana orędowniczka pokoju – kobieta, która podtrzymuje płomień demokracji w narastającym mroku.
Norweski Komitet Noblowski postanowił przyznać Pokojową Nagrodę Nobla 2025 Marii Corinie Machado.
Otrzymuje ona Pokojową Nagrodę Nobla za niestrudzoną pracę na rzecz praw demokratycznych mieszkańców Wenezueli oraz za walkę o sprawiedliwe i pokojowe przejście od dyktatury do demokracji.
Jako liderka ruchu demokratycznego w Wenezueli, Maria Corina Machado jest jednym z najbardziej niezwykłych przykładów odwagi obywatelskiej w Ameryce Łacińskiej ostatnich czasów.
Pokojową Nagrodę Nobla za rok 2025 otrzymała kobieta, która reprezentuje przeciwieństwo Donalda Trumpa i neguje jego wybory, która walczy o wolne i uczciwe wybory przeciwko autorytaryzmowi. Prezydent USA myślał, że to on otrzyma tę nagrodę.
Machado była kluczową, jednoczącą postacią w opozycji politycznej, która niegdyś była głęboko podzielona – opozycji, która znalazła wspólny język w żądaniu wolnych wyborów i rządu przedstawicielskiego. Właśnie to leży u podstaw demokracji: nasza wspólna gotowość do obrony zasad rządów ludu, mimo że się nie zgadzamy. W czasach, gdy demokracja jest zagrożona, obrona tego wspólnego gruntu jest ważniejsza niż kiedykolwiek.
Wenezuela przekształciła się z relatywnie demokratycznego i zamożnego kraju w brutalne, autorytarne państwo, które obecnie zmaga się z kryzysem humanitarnym i gospodarczym. Większość Wenezuelczyków żyje w skrajnym ubóstwie, nawet gdy nieliczni na szczycie bogacą się. Brutalna machina państwowa jest skierowana przeciwko własnym obywatelom. Prawie 8 milionów osób opuściło kraj. Opozycja jest systematycznie tłumiona za pomocą fałszerstw wyborczych, postępowań sądowych i więzień.
Autorytarny reżim Wenezueli niezwykle utrudnia działalność polityczną. Jako założycielka Súmate, organizacji poświęconej rozwojowi demokracji, pani Machado walczyła o wolne i uczciwe wybory ponad 20 lat temu. Jak powiedziała: „To był wybór między głosowaniem a kulami”. Pełniąc funkcje polityczne i pracując dla organizacji od tamtej pory, pani Machado opowiadała się za niezależnością sądownictwa, prawami człowieka i reprezentacją społeczną. Przez lata działała na rzecz wolności narodu wenezuelskiego.
Przed wyborami w 2024 roku pani Machado była kandydatką opozycji na prezydenta, ale reżim zablokował jej kandydaturę. Następnie poparła w wyborach przedstawiciela innej partii, Edmunda Gonzaleza Urrutię. Setki tysięcy wolontariuszy, niezależnie od różnic politycznych, zmobilizowało się. Zostali przeszkoleni jako obserwatorzy wyborów, aby zapewnić transparentność i uczciwość wyborów. Pomimo ryzyka nękania, aresztowań i tortur, obywatele w całym kraju obserwowali lokale wyborcze. Zadbali o to, aby ostateczne wyniki zostały udokumentowane, zanim reżim zniszczy karty do głosowania i skłamie na temat wyników.
Wysiłki kolektywnej opozycji, zarówno przed, jak i w trakcie wyborów, były nowatorskie i odważne, pokojowe i demokratyczne. Opozycja zyskała międzynarodowe poparcie, gdy jej liderzy upublicznili wyniki głosowania zebrane w okręgach wyborczych, pokazujące, że opozycja wygrała z wyraźną przewagą. Reżim jednak odmówił zaakceptowania wyniku wyborów i kurczowo trzymał się władzy.
Demokracja jest warunkiem koniecznym trwałego pokoju. Żyjemy jednak w świecie, w którym demokracja jest w odwrocie, gdzie coraz więcej autorytarnych reżimów kwestionuje normy i ucieka się do przemocy. Sztywna władza i represje wobec ludności wenezuelskiego reżimu nie są wyjątkiem na świecie. Obserwujemy te same trendy na całym świecie: nadużycia praworządności przez osoby sprawujące władzę, uciszanie wolnych mediów, więzienie krytyków i dążenie społeczeństw do autorytarnych rządów i militaryzacji. W 2024 roku odbyło się więcej wyborów niż kiedykolwiek wcześniej, ale coraz mniej z nich jest wolnych i uczciwych.
W swojej długiej historii Norweski Komitet Noblowski uhonorował odważne kobiety i mężczyzn, którzy przeciwstawili się represjom, nieśli nadzieję na wolność w celach więziennych, na ulicach i placach publicznych i którzy swoimi działaniami pokazali, że pokojowy opór może zmienić świat. W zeszłym roku pani Machado była zmuszona żyć w ukryciu. Pomimo poważnych gróźb pozbawienia życia pozostała w kraju, co zainspirowało miliony ludzi.
Kiedy autorytaryści przejmują władzę, kluczowe jest docenienie odważnych obrońców wolności, którzy powstają i stawiają opór. Demokracja zależy od ludzi, którzy nie chcą milczeć, którzy odważą się wystąpić pomimo poważnego ryzyka i którzy przypominają nam, że wolności nigdy nie wolno brać za pewnik, ale zawsze należy jej bronić – słowem, odwagą i determinacją.
Maria Corina Machado spełnia wszystkie trzy kryteria określone w testamencie Alfreda Nobla dotyczące wyboru laureata Pokojowej Nagrody Nobla. Zjednoczyła opozycję w swoim kraju. Nigdy nie zachwiała się w sprzeciwie wobec militaryzacji wenezuelskiego społeczeństwa. Nieustannie wspierała pokojową transformację do demokracji.
Maria Corina Machado pokazała, że narzędzia demokracji są również narzędziami pokoju. Uosabia nadzieję na inną przyszłość, taką, w której podstawowe prawa obywateli będą chronione, a ich głos usłyszany. W tej przyszłości ludzie wreszcie będą mogli żyć w pokoju.
Podtrzymuje płomień demokracji w narastającym mroku
Maria Corina Machado przewodziła walce o demokrację w obliczu stale rosnącego autorytaryzmu w Wenezueli. Pani Machado studiowała inżynierię i finanse, a także miała krótką karierę w biznesie. W 1992 roku założyła Fundację Atenea, która działa na rzecz dzieci ulicy w Caracas.
Dziesięć lat później była jedną z założycielek organizacji Súmate, która promuje wolne i uczciwe wybory oraz prowadzi szkolenia i monitoring wyborów. W 2010 roku została wybrana do Zgromadzenia Narodowego, zdobywając rekordową liczbę głosów. Reżim wydalił ją z urzędu w 2014 roku. Pani Machado przewodzi partii opozycyjnej Vente Venezuela, a w 2017 roku pomogła w założeniu sojuszu Soy Venezuela, który jednoczy siły prodemokratyczne w kraju ponad podziałami politycznymi.
W 2023 roku ogłosiła swój start w wyborach prezydenckich w 2024 roku. Kiedy jej kandydatura została zablokowana, poparła alternatywnego kandydata opozycji, Edmunda Gonzaleza Urrutię. Opozycja szeroko się zmobilizowała i systematycznie gromadziła dokumentację potwierdzającą, że to ona była prawdziwym zwycięzcą wyborów. Reżim ogłosił zwycięstwo i umocnił swoją władzę.
Machado otrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla przede wszystkim za swoje wysiłki na rzecz rozwoju demokracji w Wenezueli. Jednak demokracja znajduje się również w odwrocie na arenie międzynarodowej. Demokracja – rozumiana jako prawo do swobodnego wyrażania opinii, głosowania i reprezentacji w wybieralnym rządzie – jest fundamentem pokoju zarówno w obrębie krajów, jak i między nimi.
Pokojowe Nagrody Nobla
Pokojową Nagrodę Nobla przyznano 106 razy w latach 1901–2025 143 laureatom, w tym 112 osobom i 31 organizacjom. Od czasu trzykrotnego przyznania Międzynarodowemu Komitetowi Czerwonego Krzyża Pokojowej Nagrody Nobla (w latach 1917, 1944 i 1963), a Biuru Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (w latach 1954 i 1981), Pokojową Nagrodę Nobla otrzymało 28 organizacji.
Pokojowa Nagroda Nobla 2024
Nihon Hidankyo
„za wysiłki na rzecz świata wolnego od broni jądrowej i za udowodnienie poprzez zeznania świadków, że broń jądrowa nigdy więcej nie powinna zostać użyta”
Pokojowa Nagroda Nobla 2023
Narges Mohammadi
„za walkę z uciskiem kobiet w Iranie i walkę o prawa człowieka i wolność dla wszystkich”
Pokojowa Nagroda Nobla 2022
Ales Bialacki, Memoriał i Centrum Wolności Obywatelskich
„Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla reprezentują społeczeństwo obywatelskie w swoich krajach. Od wielu lat promują prawo do krytyki władzy i chronią podstawowe prawa obywateli. Dokonali niezwykłego wysiłku w dokumentowaniu zbrodni wojennych, łamania praw człowieka i nadużyć władzy. Wspólnie pokazują znaczenie społeczeństwa obywatelskiego dla pokoju i demokracji”
Pokojowa Nagroda Nobla 2021
Maria Ressa i Dmitrij Muratow
„za wysiłki na rzecz ochrony wolności słowa, która jest warunkiem wstępnym demokracji i „Trwałego pokoju”
Pokojowa Nagroda Nobla 2020
Światowy Program Żywnościowy
„za wysiłki na rzecz zwalczania głodu, za wkład w poprawę warunków pokoju na obszarach dotkniętych konfliktami oraz za działanie jako siła napędowa w działaniach na rzecz zapobiegania wykorzystywaniu głodu jako broni w wojnach i konfliktach”
