Dzisiaj przypada 235. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja – pierwszej w Europie i drugiej na świecie nowożytnej ustawy zasadniczej.
Dokument przyjęty przez Sejm Wielki 3 maja 1791 r. regulował ustrój Rzeczypospolitej Obojga Narodów i stał się jednym z najważniejszych symboli polskiej państwowości oraz dążeń do zachowania suwerenności.
Konstytucja składała się z 11 artykułów i określała zasady funkcjonowania państwa, opierając je na idei reform społecznych i politycznych. Jej fundamentem było przekonanie wyrażone w artykule piątym, że „wszelka władza w społeczności ludzkiej początek swój bierze z woli narodu”. Ustawa wprowadzała monarchię konstytucyjną, trójpodział władzy oraz ograniczała najważniejsze wady ustroju opartego na wolnej elekcji i demokracji szlacheckiej.
Prace nad reformą państwa rozpoczęły się podczas obrad Sejmu Wielkiego, który zebrał się w 1788 r. W kolejnych miesiącach powołano Deputację do Formy Rządu, odpowiedzialną za przygotowanie projektu zmian ustrojowych. Istotną rolę odegrali w tych działaniach król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki, Hugo Kołłątaj oraz sekretarz królewski Scipione Piattoli.
Konstytucję uchwalono 3 maja 1791 r. w szczególnych okolicznościach politycznych. Zwolennicy reform przyspieszyli obrady, wykorzystując nieobecność części przeciwników politycznych, którzy opuścili Warszawę na okres świąt wielkanocnych. Obrady na Zamku Królewskim odbywały się pod ochroną Gwardii Królewskiej i wojska. Dokument został przyjęty większością głosów mimo protestów opozycji.
Nowa ustawa zasadnicza obowiązywała nieco ponad rok. Jej przeciwnicy zawiązali konfederację targowicką i wezwali na pomoc Rosję, co doprowadziło do wojny w obronie konstytucji. Po przystąpieniu króla do konfederacji reformy zaczęły upadać, a ostatecznie konstytucję uchylił Sejm grodzieński w 1793 r.
Mimo krótkiego obowiązywania Konstytucja 3 maja na trwałe zapisała się w historii Polski jako symbol nowoczesnego myślenia o państwie, wolności i odpowiedzialności obywatelskiej. W okresie zaborów pamięć o niej była ważnym elementem tożsamości narodowej. Po odzyskaniu niepodległości 3 maja ustanowiono świętem narodowym w 1919 r., a po okresie PRL przywrócono je ustawą z 1990 r.