Europejczycy żyją coraz dłużej. Polska wciąż jest w ogonie.
Najdłużej w Europie żyje się w Liechtensteinie – średnia długość życia to 84,2 roku.
W Polsce średnia długość życia wyniosła 78 lat i 6 miesięcy. Dłużej żyje się na wschodzie naszego kraju. Najkrócej żyje się w woj. łódzkim – to 77,5 lat.
Najniższa średnia długość życia w Europie jest w Bułgarii – 75,8 lat.
W 2024 r. oczekiwana długość życia w chwili urodzenia w UE wynosiła 81,5 lat, w porównaniu z 81,4 latami w 2023 r.
W przypadku kobiet oczekiwana długość życia w chwili urodzenia w UE wynosiła 84,1 lat w 2024 r., a w przypadku mężczyzn 78,9 lat.
W 2024 r. regionem UE o najwyższej oczekiwanej długości życia w chwili urodzenia był hiszpański region Comunidad de Madrid (85,7 lat).
Niniejszy artykuł zawiera informacje dotyczące śmiertelności i oczekiwanej długości życia w Unii Europejskiej (UE) w oparciu o oficjalne statystyki do 2024 r.
Oczekiwana długość życia w chwili urodzenia gwałtownie wzrosła w ciągu ostatniego stulecia z powodu szeregu czynników. Należą do nich spadek śmiertelności niemowląt, wzrost poziomu życia, poprawa stylu życia i lepsze wykształcenie, a także postęp w opiece zdrowotnej i medycynie. Oficjalne statystyki pokazują, że oczekiwana długość życia wzrastała średnio o ponad dwa lata na dekadę od lat 60. XX wieku. Jednak w 2020 roku, po wybuchu pandemii COVID-19, wskaźnik ten spadł w 25 krajach UE w porównaniu z 2019 rokiem, z wyjątkiem Danii i Cypru. W 2024 roku oczekiwana długość życia w chwili urodzenia była równa lub wyższa niż w 2019 roku we wszystkich krajach UE z wyjątkiem Niemiec (-0,1 roku) i Holandii (-0,3 roku). Największy wzrost odnotowano na Litwie (+1,0 roku) i Cyprze (+1,2 roku).
Liczba zgonów
W ciągu ostatnich czterech dekad liczba zgonów w UE wahała się między 4,18 a 4,37 miliona do 2011 roku, kiedy to zaczęła rosnąć, osiągając 4,69 miliona w 2018 roku. Następnie, wraz z wybuchem pandemii COVID-19, w 2020 roku odnotowano w UE łącznie 5,19 miliona zgonów, osiągając szczyt w 2021 roku – 5,30 miliona. W 2024 roku w UE zmarło 4,81 miliona osób (wykres 1). W UE surowy współczynnik umieralności, czyli liczba zgonów na 1000 osób, wzrósł z 10,4 w 2019 r. do 11,9 w 2021 r. i szacowano go na 10,7 w 2024 r.
Oczekiwana długość życia przy urodzeniu
Najczęściej stosowanym wskaźnikiem do analizy umieralności jest oczekiwana długość życia przy urodzeniu, tj. średnia liczba lat, które dana osoba może przeżyć przy urodzeniu, jeśli przez resztę życia będzie podlegać obecnym warunkom umieralności. Jest to prosty, ale przekonujący sposób zilustrowania zmian w umieralności.
Oczekiwana długość życia przy urodzeniu w UE została oszacowana na 81,5 roku w 2024 r., osiągając 84,1 roku dla kobiet (o 0,1 roku więcej niż w 2023 r.) i 78,9 roku dla mężczyzn (o 0,2 roku więcej niż w 2023 r.). Jak pokazano na rysunku 2, między rokiem 2002 (pierwszym rokiem, dla którego dane dotyczące oczekiwanej długości życia stały się dostępne dla wszystkich krajów UE) a 2019 r. oczekiwana długość życia w chwili urodzenia w UE wzrosła o 3,7 roku, z 77,6 do 81,3 roku; wzrost wyniósł 3,1 roku dla kobiet i 4,2 roku dla mężczyzn. Wraz z wybuchem pandemii COVID-19 w 2020 r. oczekiwana długość życia w chwili urodzenia w UE spadła o 0,9 roku do 80,4 roku, a następnie spadła jeszcze bardziej w 2021 r. do 80,1 roku. Oczekiwana długość życia w chwili urodzenia zaczęła ponownie rosnąć w 2022 r. do 80,6 roku, a w 2023 r. przekroczyła poziom sprzed pandemii, osiągając 81,4 roku.
W 2024 roku odnotowano wzrost oczekiwanej długości życia w 18 krajach UE (tabele 1 i 2) w porównaniu z 2023 rokiem. W 5 krajach oczekiwana długość życia przy urodzeniu pozostała bez zmian, podczas gdy w czterech krajach UE uległa skróceniu. Największy wzrost całkowitej oczekiwanej długości życia przy urodzeniu (mężczyzn i kobiet) odnotowano na Łotwie (+0,8 roku) oraz w Finlandii i na Cyprze (+0,6 roku).
W regionach UE, w 2024 r. najwyższą oczekiwaną długość życia przy urodzeniu odnotowano we Wspólnocie Madrytu (85,7 lat) w Hiszpanii, a następnie w autonomicznych prowincjach Trento i Bolzano we Włoszech oraz w Sztokholmie (wszystkie po 85,0 lat). Regionem UE o najniższej oczekiwanej długości życia przy urodzeniu była Bułgaria: Sewerozapaden (73,9 lat), a następnie Majotta (Francja) z 74,5 latami (patrz mapa 1). W porównaniu z 2023 r., Ciudad de Melilla w Hiszpanii odnotował najwyższy wzrost oczekiwanej długości życia przy urodzeniu (+1,7 roku), a następnie Länsi-Suomi w Finlandii (+0,9 roku). Z drugiej strony, średnia długość życia w chwili urodzenia zmniejszyła się między 2023 a 2024 rokiem na Wyspach Alandzkich (Finlandia) (-1,8 roku) i w Dolinie Aosty (Włochy) (-1,0 roku).
Oczekiwana długość życia w wieku 65 lat
W 2024 r. oczekiwana długość życia w wieku 65 lat w UE wynosiła 20,2 lat, co oznacza brak zmian w porównaniu z 2023 r. Dla kobiet utrzymała się ona na poziomie 21,8 lat, podobnie jak w 2023 r., natomiast dla mężczyzn wyniosła 18,4 lat (wzrost o 0,1 roku). W 2024 r. w porównaniu z 2023 r. oczekiwana długość życia w wieku 65 lat wzrosła w 12 krajach UE, podczas gdy w 8 krajach UE nastąpił spadek oczekiwanej długości życia. W siedmiu krajach UE oczekiwana długość życia w wieku 65 lat pozostała bez zmian. Najwyższe wartości odnotowano we Francji i Hiszpanii (21,9 lat), a najniższe w Bułgarii (16,9 lat). Wśród kobiet najwyższy wskaźnik odnotowano w Hiszpanii (23,7 lat), a najniższy na Węgrzech (18,6 lat), natomiast wśród mężczyzn najwyższy w Szwecji (20,2 lat), a najniższy na Węgrzech i w Bułgarii (po 14,7 lat). Największy wzrost między 2023 a 2024 rokiem zaobserwowano w Finlandii, a spadek na Malcie.
Patrząc na regiony UE, w 2024 roku region Comunidad de Madrid w Hiszpanii odnotował najwyższą oczekiwaną długość życia w wieku 65 lat (23,2 lat), a następnie region Ile-de-France we Francji (23,0 lat). Natomiast najniższą oczekiwaną długość życia na poziomie regionalnym w wieku 65 lat odnotowano na Majotcie we Francji (15,5 lat), a następnie w regionie Sewerozapaden w Bułgarii (16,1 lat).
Różnica między płciami w oczekiwanej długości życia
Istnieją znaczne różnice między krajami, jeśli chodzi o oczekiwaną długość życia mężczyzn i kobiet. W 2024 r., podobnie jak w latach poprzednich, oczekiwana długość życia kobiet była wyższa niż mężczyzn. Przy różnicy między płciami wynoszącej 5,2 roku w 2024 r., nowo narodzone dziewczynki w UE mogły generalnie spodziewać się przeżycia chłopców. Różnica między płciami w oczekiwanej długości życia była znacznie zróżnicowana między krajami UE. Największą różnicę między płciami odnotowano na Łotwie (9,8 roku), a najmniejszą w Holandii (2,8 roku). Od 2002 r. (pierwszego roku, w którym dane dotyczące oczekiwanej długości życia stały się dostępne dla wszystkich krajów UE) różnica między płciami maleje. W UE zmniejszyła się ona z 5,3 roku w 2023 r. do 5,2 roku w 2024 r.
Jeśli chodzi o oczekiwaną długość życia w wieku 65 lat, różnica między płciami jest mniejsza niż różnica w chwili urodzenia. W 2024 roku kobiety w wieku 65 lat w UE mogły spodziewać się przeciętnego przeżycia mężczyzn o 3,4 roku. Największą różnicę między płciami w 2024 roku odnotowano w Estonii (5 lat), a najmniejszą w Holandii (2 lata).
Śmiertelność niemowląt
W 2024 r. w UE zmarło około 12 392 dzieci przed ukończeniem pierwszego roku życia (o 112 zgonów niemowląt więcej niż w roku poprzednim, wzrost o 0,9%); odpowiadało to wskaźnikowi śmiertelności niemowląt wynoszącemu 3,5 zgonów na 1000 żywych urodzeń. W porównaniu z 2019 r., ostatnim rokiem przed pandemią COVID-19, liczba zgonów niemowląt spadła o 1707 zgonów w 2024 r. (spadek o 12,1%).
Jedną z przyczyn wzrostu oczekiwanej długości życia w chwili urodzenia w UE był spadek wskaźników śmiertelności niemowląt. W latach 2014–2024 wskaźnik śmiertelności niemowląt w UE spadł z 3,6 zgonów na 1000 żywych urodzeń do 3,5 zgonów na 1000 żywych urodzeń. Po rozszerzeniu analizy na ostatnie 24 lata, wskaźnik umieralności niemowląt spadł prawie o połowę (6,2 zgonów na 1000 w 1999 r.). Największe spadki umieralności niemowląt odnotowano generalnie w tych krajach UE, które w poprzednich latach notowały wyższy poziom umieralności niemowląt w porównaniu ze średnią unijną. Ogólnie rzecz biorąc, spadek wskaźników umieralności niemowląt był jednym z czynników przyczyniających się do wyższej oczekiwanej długości życia w tym samym okresie.
W 2024 r. najwyższy wskaźnik umieralności niemowląt w UE odnotowano w Rumunii (6,6 zgonów na 1000 urodzeń żywych), a najniższy w Estonii (1,4 zgonów na 1000 urodzeń żywych).